Zwerfafvalonderzoek De Groene Transformator ism Gemeente Roermond en Streetwizer
Tussen oktober 2025 en augustus 2026 heb ik een onderzoek gedaan naar zwerfafval in Roermond. Als veldonderzoeker liep ik verspreid over de stad acht vaste trajecten van in totaal ruim 20 kilometer. Tijdens drie meetrondes maakte ik gebruik van een meetprotocol waarbij ieder zichtbaar stuk zwerfafval systematisch werd gefotografeerd langs vooraf vastgestelde routes. Uiteraard verwijderde ik ook meteen het betreffende zwerfafval. De foto's bevatten locatie- en tijdsgegevens en werden door Dirk Groot (van Streetwizer) geanalyseerd m.b.v. een AI-model. Deze methode levert veel meer detailinformatie op dan de traditionele RWS/CROW-methodiek. Daarmee ontstond een gedetailleerd beeld van waar zwerfafval ligt, om welk afval het gaat en welke patronen zichtbaar worden.
Wat heb ik zoal gezien en ervaren tijdens het lopen van de routes?
Er zijn een aantal hotspots waar hoge concentraties zwerfafval liggen, bijvoorbeeld Retail Park en Dr Philipslaan (tov woonwinkels) en Donderberg.
Op vrijwel alle routes kwamen grote aantallen sigarettenfilters voor. Vooral onder balkons, langs stoepranden, rond afvoerputjes en op plekken waar mensen pauzeren. In de binnenstad zag ik veel peuken tussen klinkers liggen (dus moeilijk te verwijderen) en zelfs afval dat in afvoerputjes was geduwd. In Donderberg spraken bewoners mij specifiek aan over de zorgen over de vele peuken in een omgeving waar veel kinderen spelen.
Tijdens meerdere meetrondes zag ik hoe maaien, bladblazen en vegen afval verplaatsten of versnipperden. Aluminiumfolie, plastic en papier werden letterlijk in kleine stukjes gehakt, waardoor ze moeilijker op te ruimen zijn en langer in het milieu blijven. Op diverse plekken leek straatvegen juist ophopingen van afval en peuken bij stoepranden en afvoerputten te veroorzaken.
Afvalbakken zijn geen garantie voor minder of geen zwerfafval. Een opvallende waarneming was een picknickplek op De Dijk. Ondanks een afvalbak én een gemeentelijke container vlakbij lag er veel zwerfafval rondom de tafel. Dit laat zien dat blijkbaar niet alleen het aantal afvalbakken belangrijk is, maar vooral de locatie, het gebruik en het gedrag van bezoekers.
Ik kreeg regelmatig verbaasde blikken, niet zozeer vanwege het zwerfafvalrapen maar meer omdat ik elk stukje fotografeerde. Ik heb veel leuke en interessante gesprekken gevoerd met bewoners die spontaan naar mij toe kwamen met complimenten, zorgen en ideeën. Een buurtbewoner vroeg of hij mijn grijper mocht lenen om afval achter een hekwerk, waar een speeltuintje was, op te ruimen. Die gesprekken lieten mij zien dat veel mensen graag bijdragen aan een schone leefomgeving wanneer ze weten hoe ze kunnen helpen.
In totaal werden tijdens de drie onderzoeksrondes 19.517 stukken zwerfafval geregistreerd.
De top 3 van soorten afval:
Plastic wikkels
Stuk(je) papier
Stuk(je) Plastic
De top 3 naar inhoud en gebruik:
Koek, snoep, kauwgum, chips
Eten
Drinken
Meest gevonden merken zwerfafval:
Antaflu
KFC
McDonalds
Meest gevonden merken plastic afval:
Kinder(bueno)
Redbull
McDonald’s
De data tonen herkenbare patronen die niet verschillen van andere steden in Nederland. Afval concentreert zich rond winkels, fastfood, parkeerplaatsen, scholen, recreatieplekken en locaties waar mensen pauzeren. Sigarettenfilters vormen op meerdere trajecten een hardnekkig probleem, vooral bij stoepranden, klinkers, afvoerputjes en verblijfsplekken. In het algemeen zijn meer afvalbakken geen automatische oplossing: locatie, capaciteit, ontwerp en ledigingsfrequentie moet aansluiten op daadwerkelijk gebruik en seizoenspieken. Ook beheerprocessen verdienen aandacht: maaien kan afval versnipperen terwijl vegen en bladblazen het afval kunnen verplaatsen naar moeilijk bereikbare plekken.
Het onderzoek geeft gemeente Roermond concrete aanknopingspunten om zwerfafval gerichter te voorkomen, het rapport geeft:
Inzicht in de hotspots: welke locaties bevatten relatief veel zwerfafval en waar ligt extra aandacht het meest voor de hand.
Aanknopingspunten voor de aanpak: mogelijke verbanden tussen afval, gebiedsgebruik, voorzieningen en activiteiten in de omgeving.
Een basis voor gerichte samenwerking: concrete locaties en vraagstukken om te bespreken met ondernemers, scholen, maatschappelijke organisaties, bewoners en andere betrokkenen.
Handvatten voor maatregelen: mogelijkheden om bijvoorbeeld de plaatsing en lediging van afvalbakken, het beheer van groen en de aanpak van specifieke afvalsoorten gerichter te organiseren.
Een nulmeting om resultaten te volgen: een eerste systematische basis waarmee de gemeente na vervolgmetingen kan beoordelen of de verspreiding van zwerfafval verandert en of genomen maatregelen effect lijken te hebben.
Praktische verbeteringen in de uitvoering: mogelijkheden om opruimfrequenties en -routes beter af te stemmen op de gemeten hotspots en seizoensdrukte.
Zwerfafval is voor veel inwoners een bron van ergernis. Tegelijkertijd biedt het aanknopingspunten om gezamenlijk aan oplossingen te werken. Dit is een kans die verder reikt dan alleen zwerfafval aanpakken. Door bewoners, ondernemers en organisaties actief te betrekken bij het herkennen en aanpakken van lokale problemen, kan de aanpak niet alleen effectiever worden, maar ook bijdragen aan meer onderlinge betrokkenheid en saamhorigheid.
